Aromatik ve tıbbi bitkiler, ev bahçesinde alan başına en yüksek "kullanım değeri" üreten gruptur. Bir kaşık taze kekik ya da fesleğen, marketten alınan kuru baharatın çok üzerinde uçucu yağ içeriği taşır; üstelik bu bitkilerin çoğu, sebzelere kıyasla daha az su, daha az gübre ve daha az müdahale ister. Buna karşılık istekleri farklıdır: domatese verdiğiniz zengin, nemli, azotu yüksek toprak; lavantayı ya da biberiyeyi kısa sürede kök çürüklüğüne götürür. Aşağıda aromatik bitkiler yetiştirme sürecini köken–iklim mantığı üzerinden, tür karşılaştırmalarıyla birlikte ele alıyoruz.
Pratikte tüm aromatik bitkileri iki ana kampa ayırmak, bakım kararlarının %80'ini otomatik olarak çözer.
Bu ayrım, saksı bahçeciliği rehberinde anlatılan karışım mantığıyla da örtüşür: iki grubu aynı saksıda birleştirmek, birinin sulama programını diğerine dayatmak anlamına gelir ve neredeyse her zaman kaybeden taraf Grup A olur.
| Bitki | Ömür | Güneş | Su ihtiyacı | Çoğaltma | Uygun alan |
|---|---|---|---|---|---|
| Biberiye | Çok yıllık, odunlu | Tam güneş | Düşük | Çelik (tohumu zor çimlenir) | Toprak / büyük saksı |
| Lavanta | Çok yıllık | Tam güneş | Düşük | Çelik | Kenar, kurak köşe |
| Kekik | Çok yıllık | Tam güneş | Düşük | Çelik / bölme | Kayalık, yükseltilmiş yatak |
| Adaçayı | Çok yıllık | Tam güneş | Düşük–orta | Tohum / çelik | Toprak |
| Fesleğen | Tek yıllık (sıcak sever) | Tam güneş, yazın hafif gölge | Orta–yüksek | Tohum | Sebze yatağı arası, saksı |
| Nane | Çok yıllık, yayılıcı | Yarı gölge | Yüksek | Kök bölme | Mutlaka saksı |
| Melisa | Çok yıllık | Yarı gölge | Orta | Tohum / bölme | Sınırlandırılmış yatak |
| Maydanoz | İki yıllık | Yarı gölge–güneş | Orta | Tohum (yavaş çimlenir) | Sebze bahçesi |
Tabloda dikkat çeken nokta: naneler ve bazı melisalar stolonlarıyla yayılır. Toprağa doğrudan ekildiklerinde bir–iki sezonda komşu bitkilerin kök alanını işgal edebilirler. Dipsiz bir saksıyı toprağa gömerek fiziksel bariyer kurmak, en düşük maliyetli çözümdür.
Sebzede hedef biyokütle, aromatik bitkide hedef uçucu yağ konsantrasyonudur. Bol azot, hızlı ve sulu büyüme sağlar ama yaprak dokusundaki aroma yoğunluğunu seyreltir. Bu yüzden gübreleme yaklaşımı farklıdır: